Nu aan het lezen:

Dirty Dancing

Dirty Dancing

 

Veel mensen denken bij Dirty Dancing vooral aan de sexy dansscènes. Die zijn ook zeker belangrijk: sexier nog dan je je waarschijnlijk herinnert, en op zichzelf al een biosbezoekje waard de komende weken. Maar Dirty Dancing is meer: een interessant tijdsdocument, een scherpe analyse van klasse en – ja heus – een vurig feministisch pleidooi.

Laten we beginnen met dat eerste: Dirty Dancing is in alles een pure 80s film… behalve dan dat hij zich afspeelt in de jaren zestig. In 1963, om precies te zijn: nog voor het losbarsten van wat we nu verstaan onder de sixties. In voice-over beschrijft hoofdpersoon Baby (Jennifer Grey) het precies: ‘That was before President Kennedy was shot, before the Beatles came.’ De tijd, kortom, waar sommigen tegenwoordig maar al te graag naar terug willen keren. Toch idealiseert Dirty Dancing die tijd niet: als Baby’s zus zeurt over vergeten schoenen zegt haar vader: ‘This isn’t a tragedy. A tragedy is three men trapped in a mine or police dogs used in Birmingham.’ Dat laatste is een verwijzing naar de brute aanpak van antiracistische activisten door de politie in 1963.

Een groot gedeelte van het conflict in de film komt stiekem voort uit het contrast tussen decennia. Het resort waar Baby met haar familie op vakantie gaat, Kellerman’s, is in feite nog vrolijk in de jaren vijftig blijven steken. De tijd dat (witte, welgestelde) tienermeisjes nog gewoon braaf met hun ouders op vakantie gingen. Dat allerhande flauwe workshops voldoende entertainment boden, en komieken elk jaar dezelfde grappen konden vertellen. De (veel diversere) entertainmentstaf, daarentegen, weet wat eraan zit te komen. In die groep wordt wild en vol enthousiasme de twist gedanst. Daar zijn de kapsels en de genderrollen veel minder stijf.

Oké, de kapsels zijn gewoon jarentachtig-kapsels. Historisch accuraat is de film niet te noemen. Maar Dirty Dancing illustreert wat een schok de culturele omslag was die in de jaren zestig plaatsvond. De eerste keer dat je Johnny (Patrick Swayze) z’n heupen ziet gebruiken voelt nog steeds revolutionair. Gevaarlijk, zelfs.

‘Some people count, and some people don’t’ zegt Robbie, de grootste slechterik van de film, tegen Baby. Direct daarna overhandigt hij haar een zorgvuldig geannoteerd exemplaar van The Fountainhead. Dat je op moet passen voor jongens die fan zijn van Ayn Rand is ondertussen haast een meme geworden, maar Dirty Dancing was er eerder bij.

Eigenlijk kan je Dirty Dancing zien als een film waarin een jonge vrouw ontdekt hoeveel privilege ze wel niet heeft. Baby is een heuse SJW: ze wil bij het ‘Peace Corps’ en de wereld verbeteren. Ze bedoelt het hartstikke goed. Maar ze is aan het begin van de film ook naïef. Naïef genoeg om tegen dansinstructrice Penny te zeggen dat ze jaloers op haar is. Om te denken dat Robbie – een nette jongen, tenslotte, die medicijnen studeert aan Harvard – zijn verantwoordelijkheid zal nemen voor een ongewenste zwangerschap. Om alles te geloven wat haar lieve pappa vertelt.

Gedurende de film raakt ze veel illusies kwijt, want Dirty Dancing is eerlijk over hoe oneerlijk de wereld in elkaar steekt. Johnny en Penny ‘tellen’ minder. En dat maakt ze kwetsbaar. Penny laat zich verleiden door de mooie woorden van Robbie, maar voor hem is hun relatie ‘slumming’. Johnny moet elke suggestie van de zoon van de baas slikken, want ja, hij heeft de baan nodig. Er zijn ook voldoende vrouwen die grif gebruik maken van het machtsverschil tussen betalende klant en vervangbare staf: #metoo komt voor uit machtsverschil, tenslotte. Het beperkt zich daarbij niet tot mannelijke daders en vrouwelijke slachtoffers. De meest ontroerende scène van de film is die waarin Johnny toegeeft hoe graag hij omarmd zou worden door de vader van Baby: als iemand die ‘telt’.

Het morele kader van de film is helder. De ergste mensen zijn zich bewust van de macht die klasse ze geeft en maken daar maar wat graag gebruik van. Robbie, bijvoorbeeld. Maar ook Neil, die zoon van de baas, die opschept dat er laatst nog een meisje voor hem koos in plaats van voor een ander vanwege zijn twee hotels. Maar Baby en haar vader, die liever ontkennen dat er klassenverschil bestaat, komen er ook niet zomaar mee weg. Pas als ze Johnny openlijk omarmen kan er een happy end zijn.

Happy, maar niet happily ever after. Als je goed luistert naar de voice-over van Baby aan het begin hoor je dat het geen ‘how I met your father’ is. Dirty Dancing is daarvoor te realistisch. Waarschijnlijk is het, ten minste gedeeltelijk vanwege het verschil in klasse, voor Johnny en Baby bij een zomerliefde gebleven.

Op het moment gaat het in de Verenigde Staten veel over Roe v. Wade, de beslissing van het hooggerechtshof waarmee vastgelegd werd dat abortus in sommige gevallen legaal moest zijn. Een beslissing waarvan de toekomst onzeker is vanwege de waarschijnlijke benoeming van Brett Kavanaugh.

Dirty Dancing laat zien hoe rampzalig het zou zijn als abortus weer illegaal werd. Voor Penny is een illegale abortus de enige optie. Van de vader heeft ze niets te verwachten. Haar baan zal ze zwanger ongetwijfeld kwijtraken en ook met kind moeilijk kunnen doen. En wie roept dat ze dan maar beter had moeten opletten met anticonceptie: in 1963 was anticonceptie in veel Amerikaanse staten nog verboden voor ongehuwde vrouwen. Die enige optie is levensgevaarlijk: zonder tussenkomst van de vader van Baby had ze het wellicht niet overleefd.

Dirty Dancing is niet expliciet vóór het recht van een vrouw om te bepalen wat er met haar lichaam gebeurt. Maar tussen de regels kan je veel lezen. Penny wordt sympathiek neergezet. Niemand twijfelt aan haar beslissing of aan haar vermogen om deze beslissing te maken. En misschien belangrijker: de vader van Baby, die van zijn voetstuk afvalt maar toch wordt neergezet als oerdegelijke man, bewaart zijn afkeuring voor Robbie en voor de ‘butcher’ die Penny behandelde. Voor Penny zelf heeft hij alleen empathie.

Waar Dirty Dancing wel heel expliciet in is: het vieren van vrouwelijke seksualiteit. De volwassenwording van Baby/Frances begint de eerste keer dat ze Johnny ziet dansen. Ze slikt zichtbaar. Haar ontluikende seksualiteit gaat niet alleen gepaard met haar ontwikkeling als persoon: het is een essentieel element. Door dansen én door seks ontdekt ze wat haar lichaam kan, en dat is een ondubbelzinnige triomf.

Dirty Dancing is niet in alles feministisch. Naast Penny en Baby zijn de vrouwelijke personages bijvoorbeeld nogal eendimensionaal. Het is haast crimineel hoe weinig Kelly Bishop (Emily uit Gilmore Girls, hier de moeder van Baby) te doen krijgt. Maar er worden nog steeds (te) weinig films gemaakt waarin seks zo positief neergezet wordt. En dat is dan waarschijnlijk weer een van de redenen dat mensen zich vooral die zinderend sexy dansscènes herinneren.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken