Nu aan het lezen:

Daughters of the Dust

Daughters of the Dust

“My story begins before I was born”, zegt het ongeboren kind in Julie Dash’ Daughters of the Dust. Het is het begin van de twintigste eeuw en de vooravond van de Grote Migratie, waarbij vele Afro-Amerikanen de landelijke gebieden waar zij als slaaf naartoe waren gehaald verlieten en naar de steden trokken. In de film ontmoeten we verschillende generaties van de familie Peazant, die op het punt staat te migreren naar het Amerikaanse vaste land vanaf de Sea Islands, een archipel aan de zuidoostelijke kust van de VS. Door de isolatie van de eilanden wisten de daarheen gehaalde Afrikanen vast te houden aan tradities en gebruiken van hun thuisland. De aanstaande oversteek naar het vaste land is dan ook meer dan een geografische stap een symbolische stap weg van die wortels, misschien zelfs wel van de eigen identiteit. En dat is precies wat de familie splijt.

Het hoofd van de familie is Nana Peazant (Cora Lee Day), die vastbesloten is te blijven. Zij draagt de hele film een tinnen blik met zich mee, met daarin haar herinneringen, haar geschiedenis. Wie in vrijheid geboren wordt kan het zich veroorloven zichzelf als individu los te beschouwen van de historie, maar voor Afro-Amerikanen is het niet mogelijk hun eigen verhaal los te zien van de geschiedenis die hen op het continent bracht. Het is een  besef dat over de hele film heen ligt, zich manifesterend onder elke dialoog en in elk gebaar.

En toch is Daughters of the Dust geen zware film, mede dankzij de idyllische setting. De ketenen en zwepen van het slavenverleden lijken ver weg op dit eiland waar de zon over het water danst. Alles wonderschoon in beeld gebracht door cinematograaf Arthur Jafa. En dan is er de muziek van John Barnes, met ritmes die maken dat de film voelt als één vloeiende beweging, zonder echt afgebakende scènes. Wat ook bepalend is voor onze tijdsbeleving. De film voelt veel langer dan de speelduur van twee uur, maar niet op een vervelende manier. Dat komt ook omdat Dash nooit bezig is met het vertellen van een plot. Er is een centraal conflict; ieder moet voor zichzelf bepalen of hij of zij meegaat naar het vaste land of blijft, maar de scènes en sequenties hebben nooit de primaire functie van het oplossen van dat conflict of het vooruithelpen van het narratief. En dat breekt de film open, maakt dat er een constante energie doorheen stroomt, dat alles ademt.

In een interview met Rolling Stone over de restauratie van haar film, maakt Dash een essentiële opmerking wanneer ze uitlegt waarom ze destijds de film maakte: “Films I was seeing at the time weren’t really made for African-Americans — they were made to explain our history to others.” De film is inderdaad allesbehalve een geschiedenisles en juist daarin uitermate leerzaam; soms is het als buitenstaander lastig om alle betekenis en implicaties van de dialogen te begrijpen, maar juist dat maakt de film zo waardevol. Daughters of the Dust was de eerste – en tot op heden ook laatste – bioscoopfilm die Dash maakte. Hoewel de film door recensenten goed werd ontvangen en het goed deed in de bioscopen, was dat voor de geldschieters in Hollywood geen reden Dash te omarmen. In plaats daarvan werd de film afgedaan als een ‘fluke’ en verdween Dash in de relatieve anonimiteit van kabeltelevisie.

Dat Daughters of the Dust werd gerestaureerd en opnieuw uitgebracht heeft te maken met het 25-jarig jubileum van de film, maar de omvang van de release kan moeilijk los worden gezien van Beyoncé’s conceptalbum Lemonade. In de bijbehorende film wordt veelvuldig gerefereerd aan en geciteerd uit Dash’ film. En net als die film heeft Lemonade tegelijk iets etherisch en een ontzettend aardse kracht. Julie Dash was haar tijd vooruit en dat wordt alleen maar verder benadrukt nu de film opnieuw wordt uitgebracht. Want met Beyoncé’s Lemonade, maar ook met onder meer het Oscarwinnende Moonlight van Barry Jenkins en de horror-hit Get Out van Jordan Peele lijkt langzaam maar zeker de ruimte te worden opengebroken die alsnog plaats biedt aan het verhaal dat zij vijfentwintig jaar geleden vertelde. En het is het horen nog altijd meer dan waard.

Daughters of the Dust draait vanaf 1 juni in de bioscoop

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken