Nu aan het lezen:

Cinematties: Black Mirror seizoen 5

Cinematties: Black Mirror seizoen 5

In a world gone mad…  we leven in een verwarrende wereld in chaotische tijden. Om grip te krijgen op de waanzin die zijn weerslag heeft op het witte doek, formeert Cine een team van specialisten om deze te doorgronden. If you have a problem, if no one else can help, and if you can find them, maybe you can hire the Cinematties!

Het nieuwe seizoen van Black Mirror maakt wat los bij fans Sjoerd van Wijk en Timna Rauch. De afgelopen weken doken de twee Cinematties in drie nieuwe afleveringen over de donkere kant van  technologie en wisselden per e-mail hun kijk op dit vijfde seizen uit. Black Mirror  bevraagt de consequenties van virtuele games, social media-verslaving en kunstmatige intelligentie, maar Sjoerd en Timna vragen zich af of er in de reflecties van dit seizoen wel voldoende te zien was.


Hey Sjoerd,

Verheugd was ik dit weekend, want er stonden drie kersverse afleveringen Black Mirror voor me klaar. Als fan van het eerste uur keek ik vooruit naar weer een aantal heerlijk duistere momenten en confrontaties met de keerzijde van technologie. De serie daagt mij keer op keer weer uit om de rol van technologie in mijn eigen leven te bevragen. Want in hoeverre laat ik mijn leven domineren door likes op social media? En als ik een hologram pijn doe in een spel, maakt mij dat dan slechter naar mate het hologram realistischer wordt?  Black Mirror houdt allerhande parallelle universa voor, waarin de technologie vaak niet eens zo heel veel verder is dan nu, en toont ons die andere kant. De kant waar het schuurt en waar je soms gedwongen wordt om existentialistische vragen te stellen.

Een ‘seizoentje’ Black Mirror binge ik dan ook niet altijd even makkelijk weg. Vaak heb ik na een of twee afleveringen wel een rustmomentje nodig om de confronterende scenario’s te verwerken. Maar dat was dit keer voor mij totaal niet aan de hand. Het vijfde seizoen doet bijna suikerzoet aan in vergelijking met de duisternis in eerdere seizoenen.

Natuurlijk worden er ook dit seizoen weer interessante kwesties opgeworpen en zitten er momenten in waarop je als kijker echt wel bevraagd wordt, maar het voelde allemaal een beetje voorzichtig. Over elke aflevering in dit recentste seizoen zat een zoet vernisje waardoor het steeds wel spannend of interessant was, maar nergens meer echt leek te schuren.

Ben ik cynischer geworden, waardoor de confrontatie minder confronterend is, omdat ik toch wel weet dat we op de scenario’s af stevenen die de serie ons toont? Ben ik gehard, omdat ik de serie al drie seizoenen kijk en kan ik daardoor niet meer verrast worden? Of wringt er toch iets in deze drie afleveringen zelf?

Ik ben benieuwd hoe jij dit seizoen hebt ervaren.

Groetjes,
Timna


Hoi Timna,

Maker Charlie Brooker lijkt het adagium van het leven dat de kunst imiteert waar te maken met dit seizoen. In de eerste reeks ontsnapt de hoofdpersoon van 15 Million Merits aan een dystopie van plat vermaak, maar tegen een prijs. Zijn cynische tirades tegen het systeem worden zelf een stukje vermaak. Op eenzelfde manier zijn de drie nieuwe afleveringen een gesteriliseerde vorm van Brookers technologiekritiek hapklaar gemaakt.

Ik denk dus niet dat je reactie op dit seizoen ligt aan gewenning. Wat wringt in de afleveringen is de dunne laag vernis over mondain drama. Black Mirror schitterde altijd door aan te stippen hoe technologie nimmer moreel neutraal is. De gevolgen leverden beklemmende satire op, zoals White Bear.

Smithereens

Wat opviel aan het vorige seizoen en sterker in het nieuwe is dat elke technologie nu een gimmick is in plaats van verweven met het verhaal. Daarbij lijkt de boodschap meer een simpele veroordeling in plaats van emotionele verbintenis met de technische wereld.

Alle spanning van Smithereens ten spijt doet de conclusie dat sociale media verbondenheid verlaagt triviaal reactionair aan. Zou niet voor jou het voorzichtige zitten in de veranderde rol van technologie in de serie?

Overigens was Brooker niet altijd een cynicus. Innemende afleveringen als The Entire History of You schetsten eerder een tragisch dan miserabel mensbeeld waar personages met empathie werden behandeld. Dus waarom schuurt die aflevering wel, maar eenzelfde humane behandeling in de nieuwe drie afleveringen niet?

Groeten,
Sjoerd


Hey Sjoerd,

Volgens mij ben je iets op het spoor met die veranderende rol van technologie in de serie. In de eerdere seizoenen wordt de identiteit van de personages vaak verweven, bepaald en soms zelfs ontleend aan de technologie in kwestie. De vraag waar de technologie begint en de menselijkheid ophoudt, drong zich regelmatig op.

In dit nieuwe seizoen is diezelfde technologie eerder een ding dat de personages buiten zich zelf kunnen plaatsen. In Striking Vipers wordt de game een uitvlucht naar iets wat in het echte leven niet kan bestaan. Maar wanneer zelfs de emotie die met die virtuele uitvlucht gepaard gaat, wordt ontkend in de echte wereld, gaat het voor mij scheef. Waar in eerdere seizoenen het virtuele en de ‘realiteit’ in elkaar verstrikt raken, komen die werelden nu los van elkaar te staan. In plaats van een complexe haat-liefdeverhouding tussen mens en machine, blijft de kijker hier achter met een stukje catharsis dat in een beetje moderne romcom niet had misstaan. 

Terugkomend op jouw vergelijking tussen The Entire History of You en  Smithereens, is het dan ook opnieuw die verstrengeling tussen mens en machine die ontbreekt. De vraag in het eerste seizoen was nog of jij langzaam de techniek wordt, of andersom. In Smithereens is de techniek opnieuw iets buiten het personage zelf. Technologie is weliswaar een gevaarlijk dominante rol gaan spelen in de levens die de serie schetst, maar bij lange na nog geen verlengstuk van ‘de zelf’ in meer existentiële zin.  Smithereens overstijgt daarmee dan ook niet het niveau van een terechte maar clichématige kritiek op social media.

In dit seizoen ligt de technologie misschien wel dichter bij de realiteit dan ooit. En we worden geconfronteerd met de dominantie van die technologie op ons dagelijks leven. Echter, de personages houden in elke aflevering een bepaalde mate van agency.

Striking Vipers

Misschien zit daar dan ook wel de kritiek in, dit seizoen. Dat het draait om het ietwat naïeve geloof dat wij nog steeds de baas zijn over de technologie, terwijl die ons juist steeds meer domineert. We krijgen dit seizoen immers werelden voorgespiegeld die niet ver van de onze zijn. Werelden waarin de personages zelf ‘kiezen’ om de techniek laten domineren. En zoals social media-ontwikkelaar Billy Bauer de controle verliest over zijn creatie, en gebruiker Chris Gillhaney de controle verliest over het stuur, zijn wij ook minder de baas dan we hopen.  Of ga ik nu te ver, omdat ik gewoon hoop dat ook dit seizoen ons toch iets te leren heeft?

Groetjes,
Timna


Hee Timna,

Het komt op mij inderdaad over dat je te veel hoopt iets op te hebben gestoken van dit ondermaatse seizoen. Als personages al de controle verliezen is dat eerder te wijten aan andere mensen dan aan de technologie zelf (iets wat Hated in the Nation anticlimactisch maakte). Zo is de omvangrijke invloed van de popindustrie in Rachel, Jack and Ashley Too voornamelijk geconcentreerd in de kwade tante.

Deze aflevering begint nog aandoenlijk met de beslommeringen van een onzeker tienermeisje, innemend gespeeld door Angourie Rice. Zodra de schematische, zogenaamd rebelse zus in de spotlights komt, transformeert het verhaal echter in een suffe klucht over goed versus kwaad. Daar kan de sluw gecaste Miley Cyrus als getroebleerde popster Ashley O weinig aan veranderen.

Het is jammerlijk dat Cyrus, die getuige haar samenwerking met The Flaming Lips artistiek potentieel toont, op dit moment in Black Mirror stapt. Bij hét moment om de voor deze serie zo bekende duivelse twist uit te voeren, verloochent dit seizoen definitief waar de serie ooit voor stond. Robot Ashley Too faalt in de euthanasie van Ashley O en dit betekent een olijk duo. Extra typerend is het gebruik van Nine Inch Nails op een wijze die industriële kwelling neutraliseert, wat eerder té ironisch overkomt dan wrang.

In de dertien-in-een-dozijn moralen van de verhalen blijft de reflectie op technologie achterwege. Mensen zijn andere mensen de baas, of laten zich door hen opjutten. En dat leidt tot een gezapige conclusie die de regisseurs zonder flair brengen. Daar komt de Woody Allen-achtige dynamiek van Striking Vipers bijvoorbeeld op neer. Het computerspel is slechts een geinige feature, net als de Ashley-robot of de overduidelijke knipoog richting Facebook. Terwijl de bug nodig was.

Groeten,
Sjoerd

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken