Nu aan het lezen:

Cine Flashback: Les diaboliques

Cine Flashback: Les diaboliques

 

In Cine Flashback kiest een redacteur een oudere film uit, die vanwege thematiek, vormgeving, regie of acteerwerk bijzondere aandacht verdient. Hans Dewijngaert koos voor Les diaboliques, een film die de Hitchcock in Clouzot losliet.

Henri-Georges Clouzot is een van die interessante filmmakers die je graag zelf ontmoet zou hebben. Hij werkte samen met sterren als Serge Reggiani, Yves Montand, Brigitte Bardot en Romy Schneider. Een regisseur van diep uit de vorige eeuw die bekend stond als obsessieve perfectionist maar helaas ook flirtte met de grenzen van het toelaatbare. Actrice Suzy Delair (Quai des orfèvres, 1947) beschuldigde Clouzot in interviews van wapperende handjes. Romy Schneider (L’enfer, 1964) bestempelde hem als de moeilijkste regisseur met wie ze ooit samenwerkte. Clouzots carrière eindigde dramatisch, gekweld door depressie, slapeloosheid en een hartstilstand tijdens de uit de hand gelopen opnames van het nooit voltooide L’enfer (1964).

Zijn thriller Les diaboliques (1955) blijft ook vandaag nog een schoolvoorbeeld van hoe je met weinig middelen een groot effect kan bereiken. Met de film ontpopte hij zich tot de Franse pendant van de grote Alfred Hitchcock. Die beschouwde Clouzot wel degelijk als een concurrent en het moet hem aardig geraakt hebben dat de Fransman voor zijn neus de rechten wegkaapte van de misdaadroman Celle qui n’était plus van de Franse auteurs Pierre Boileau en Thomas Narcejac. Meer zelfs: Hitch maakte niet veel later Vertigo – ook al gebaseerd op een boek van de auteurs, D’entre les morts – met als specifiek doel beter te doen dan Clouzot.

Er zullen niet veel filmliefhebbers zijn die Clouzot in een lijstje van beste of favoriete regisseurs hoger zetten dan Hitchcock, maar met Les diaboliques klimt hij toch minstens (en voor eventjes) even hoog. Dat de film kan rekenen op een ijzersterke intrige is dan misschien wel de verdienste van het bronmateriaal, dat het ook echt werkt op het scherm, is alleen maar de verdienste van Clouzot.

Er zitten nogal wat Hitchcockiaanse thema’s in Les diaboliques verborgen. Neem nu de driehoeksrelatie die aan het begin van de prent aan het publiek geschetst wordt: het sadistische schoolhoofd Michel Delassalle (Paul Meurisse), zijn vrouw Christine (Véra Clouzot) en maîtresse Nicole Horner (Simone Signoret). Alle drie zijn ze verbonden aan een prestigieus internaat in een voorstadje van Parijs. Michel is een tirannieke macho die met ijzeren hand regeert. Als hij spreekt, dan zwijgt de rest.

De twee vrouwen moeten het niet alleen psychisch ontgelden. Grote zonnebrillen moeten de klappen die de avond voordien gevallen zijn verhullen. De robuuste en zelfzekere Nicole is het spuugzat. Christine, zwak als riet in de wind, durft weinig te ondernemen omdat haar geloof dat niet toestaat. Maar er ontstaat een plan. Tijdens een verlengd vakantieweekend moet Michel verdwijnen. Voorgoed.

In het uitwerken van het plan toont Clouzot zich als een vakman. Hij gaat stapje voor stapje te werk, even behoedzaam als de twee vrouwen die Michel dronken voeren en hem vervolgens verdrinken in het bad. Om een alibi voor de moord te hebben doen ze dat tien uur verderop, in Niort (overigens de geboorteplaats van Clouzot), ergens tussen Nantes en Bordeaux, in een pensionnetje waar Nicole een kamer heeft.

Alles aan het plan is spannend. Elke misstap kan tot de ontmaskering leiden. Op de terugweg druppelt bloed uit de kofferbak van hun fourgonnette die ze van de school geleend hebben. Later, terug op school, kieperen ze het lijk in het vervuild geraakte zwembad. Net op dat moment flitst in het slaapgedeelte van het schoolgebouw het licht aan. Blumhouse-horror uit de jaren vijftig.

Het gezeul met het lijk krijgt nooit iets komisch. Clouzot regisseert met de ernst van een belastinginspecteur. Maar saai wordt het nooit. Daarvoor heeft het verhaal nog teveel verrassingen in petto. Alleen dit al: het lijk in het zwembad wil maar niet boven komen  dobberen. Zoveel spanning kan hartlijder Christine niet aan. Beide dames voorzien een smoesje om het zwembad te laten leegpompen. Het lijk is verdwenen.

Het is het startpunt van een grande finale die de kijker verhaaltechnisch bewust een aantal keren pootje lapt. Zit je te kijken naar een bovennatuurlijke spookhuisthriller? Want hoe kan het anders dat op de schoolfoto die later genomen wordt, het silhouet van de dode Michel toch te zien is? Of slaat Les diaboliques naar aloude Franse gewoonte dan toch gewoon het misdaadstraatje in wanneer een gepensioneerde commissaire zich ongevraagd komt moeien?

Je moet het Clouzot nageven: het wordt spannend zoals bij Hitchcock in zijn beste dagen. Clouzot doet dat op een manier die vandaag de dag totaal uit de mode is. De film heeft geen soundtrack, geen spectaculaire montage, geen speciale shots. Er is alleen verhaal, verhaal en verhaal. En de conclusie? Die moet je steeds maar bijstellen. Niet één keer (vijf minuten voor het einde) maar twee keer (de allerlaatste minuut). Want wie lacht eigenlijk het laatste in deze ultieme wraakthriller? Nicole? Christine? Of toch Michel? Misschien wel Clouzot zelf, voor even monsieur Hitchcock.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken