Nu aan het lezen:

Cine Flashback: Innocence

Cine Flashback: Innocence


In Cine Flashback kiest een redacteur een oudere film uit, die vanwege thematiek, vormgeving, regie of acteerwerk bijzondere aandacht verdient. George Vermij zag Innocence van Lucile Hadzilhalilovic over een mysterieus meisjesinternaat.

Lucile Hadzilhalilovics Innocence (2004), gebaseerd op een verhaal van de negentiende-eeuwse toneelschrijver Frank Wendekind, is een geheimzinnige evocatie van het gebied tussen het kindzijn en opkomende adolescentie. De film laat veel open in zijn voorzichtig opgebouwde en kwetsbare schoonheid. Daarin ligt de kracht en tegelijk ook de zwakte van Hadzilhalilovics visueel zelfverzekerde debuut.

Innocence valt tussen een sprookje en een symbolische schets over de aard van kinderlijke en vrouwelijke onschuld. De film speelt zich af op een internaat in de bossen, waar meisjes aankomen in doodskisten, om vervolgens te worden gesorteerd op leeftijd. Ze krijgen dans- en biologieles en worden bezocht door een oude dame die bepaalde meisje selecteert op hun uiterlijk. Er zijn geen jongens of mannen, maar er wordt wel voorzichtig over ze gesproken. De meisje wisselen hun lessen af met spelletjes, waarna ze weer een gedisciplineerde houding aannemen.

Hun positie en achtergrond blijven gedurende de hele film onduidelijk. Het achterliggende systeem bestaande uit verschillende stadia waar de meisje compleet ondergeschikt aan zijn heeft iets duisters, maar het is een associatie die de toeschouwer niet geheel kan plaatsen. De film volgt dit proces vanuit twee perspectieven. Een nieuw meisje (Iris) komt net aan en is de jongste in de groep. Bianca is een ouder meisje en mag uiteindelijk weggaan. Ook zijn er twee meisjes die besluiten om te vluchten, maar hun uiteindelijke lot blijft onduidelijk.

Hadzihalilovics beelden hebben een esthetische spanning die wordt gevoed door verschillende associaties die subtiel worden opgeroepen, maar tegelijk schimmig blijven. De shots lijken in hun gestileerde clair-obscur esthetiek en hun wat ouderwetse situering op de schilderijen van de Franse schilder Balthus. Filmisch gezien zijn er gelijkenissen met Picnic at Hanging Rock van Peter Weir en The Virgin Suicides van Sofia Coppola. Hadzihalilovics voorkeur voor krachtige beelden en de kwetsbaarheden van het kindzijn kan ook makkelijk naast de korte filmpjes die deel uitmaken van Small Deaths (Lynne Ramsay) worden gelegd. In beiden wordt kinderlijke onschuld en een volwassen realiteit puur vanuit het visuele behandeld.

In alle bovenstaande gevallen voert het geheimzinnige wel de overhand boven de structuur en helderheid van een duidelijk plot. De films bieden de kijker een mate van mysterieuze esthetisering tegenover een verborgen spanning die gesuggereerd wordt door het transformatieproces van meisje naar vrouw. In dat geval is het de vraag in hoeverre een stilistische maniertje tekenen vertoont van fetisjering.

In Innocence lijkt Hadzihalilovic zich bewust te zijn van die problematiek. In een scène waar Bianca moet dansen in een vreemd en schimmig theater wordt duidelijk hoe haar onschuldige dans gezien kan worden als het object van voyeurisme. Bianca wordt uiteindelijk beloond door applaus en met een roos die op het podium wordt gegooid. Ondanks het feit dat we niet zien wie zich in het publiek bevinden, moeten het wel mannen zijn. Bianca verlaat het podium in een emotie die tussen blijdschap en onzekerheid inzit, alsof ze niet helemaal gevleid is van de aandacht die ze krijgt.

Hadzihalilovics methode verraadt daarmee de dubbelzinnige relatie die wij met de term ‘onschuld’ hebben, maar de vraag blijft in hoeverre zijzelf flirt met de beladenheid zonder iets concreets daarmee iets concreets te zeggen. Is het een kritiek op de transformatie van meisje naar vrouw? Zijn zij het slachtoffer van een bepaalde rol en een positie die ze van bovenaf wordt opgelegd? De reacties van de meisjes op bepaalde gebeurtenissen geven aan dat ze in staat zijn om na te denken over hun positie. Maar de regisseur lijkt de situatie van de meisjes ook niet per definitie te zien als slecht. De film geeft de moeilijkheid aan om puur op te groeien in een wereld die gebonden is aan regels die buiten jezelf liggen. Een mate van tucht en discipline bieden nog een structuur, maar het lijken ook lege rituelen die meisjes voorbereiden voor een beperkte positie als vrouw. De relaties en spanningen tussen onschuld en institutie, tussen regels en puurheid blijven daarmee onopgelost. Uiteindelijk is het misschien interessant om te bedenken dat Innocence anders zou zijn als de film zich zou afspelen op een jongensinternaat. Daarmee wordt duidelijk dat de onschuld die Hadzilhalilovic op het oog heeft in sterke mate is gebonden aan de verschillen tussen de geslachten en de manier waarop die gevisualiseerd worden.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken