Nu aan het lezen:

Certain Women

Certain Women

 

In de nieuwste film van Amerikaans filmregisseur Kelly Reichardt, Certain Women, bouwt een echtpaar een nieuw huis. Daarvoor willen ze een partij zandsteen kopen van een oudere man. Wanneer ze deze Albert bezoeken, ontvouwt zich een interessant tafereel. De vrouw, gespeeld door Michelle Williams, neemt het voortouw in het gesprek, maar Albert luistert nauwelijks naar haar. Hij wendt zich tot echtgenoot Ryan (James Le Gros), die passief en onderuitgezakt op de bank zit, en steekt een verhaal af over wat zijn voorvaderen ooit bouwden met die stenen. Wanneer het echtpaar vertrekt, geven ze de oudere man hun gezamenlijke visitekaartje. “Does she work for you?”, vraagt Albert aan Ryan, die met een mengeling van schaamte en gelatenheid antwoordt: “Actually, she’s the boss.”

De films van Reichardt gaan zonder uitzondering over genderrollen en hoe de perceptie daarvan mensen kan vastzetten. In sommige van haar films is dat de perceptie van andere personages. Zoals in Night Moves (2013), over drie milieuactivisten die een dam opblazen. Wanneer na de operatie blijkt dat een bij de dam kamperende man wordt vermist, worden twee van hen – Dena en Josh – geplaagd door hun geweten. Beide staan op het punt te breken onder de druk, maar ondanks dat Dena in de aanloop heeft bewezen beter om te kunnen gaan met druk, is zij het die door Josh en de derde activist Harmon als zwakke schakel wordt bestempeld.

In Old Joy (2006) toont Reichardt hoe we ook onszelf kunnen beperken. De film gaat over twee vrienden die samen een weekend de bossen in trekken. Wanneer ze een warmtebron bezoeken, masseert Kurt de schouders van de naakt in het houten bad liggende Mark. Die schrikt, maar ontspant vervolgens. Zijn overgave aan de aanraking is bij gratie van de afwezigheid van een maatschappij die zijn mannelijkheid in twijfel kan trekken. In veel stukken over Old Joy viel het woord homo-erotisch, maar dit moment homo-erotisch noemen zegt vooral iets over onze opvatting van mannelijkheid en de beperkingen daarvan. Wat je er namelijk ook in kunt zien is een man die probeert contact te maken (zoals hij dat al de hele film probeert) op een manier die we meer met vrouwelijkheid associëren: via fysieke aanraking. Zo stelt Reichardt in dat ene moment onze notie van mannelijkheid ter discussie en laat tegelijk zien dat die ideeën van man en vrouw onderdrukkend kunnen werken.

Die perceptie van het publiek wordt ook blootgelegd in Wendy and Lucy, Reichardts film uit het crisisjaar 2008, over een jonge vrouw en haar hond die met een kapotte auto en zonder geld stranden in een stadje in Oregon. In een profiel van Kelly Reichardt in The New York Times schrijft Alice Gregory: “While a lone man can be a hero — readily and right from the start — a lone woman is cause for concern.” Reichardt portretteert Wendy zowel in uiterlijk (kort haar, losse kleding, geen make-up) als in doen op een manier die afwijkt van wat we als typisch vrouwelijk beschouwen. En toch, een aantal keer in de film komt Wendy in een situatie waarin het haar vrouw-zijn is dat maakt dat wij ons als toeschouwer direct zorgen maken over haar veiligheid.

De onderdrukking die voortkomt uit die rollen komt het meest naar voren in Reichardts werstern Meek’s Cutoff (2010). Ze grijpt terug naar de conceptie van het genre, met het bijna vierkante beeldformaat – wat in de jaren vijftig nog de norm was – en het neerzetten van genders. De vrouwen dragen gekleurde jurken en zonnehoedjes die hun perspectief op de wereld letterlijk vernauwen. Ze houden zich bezig met wassen en water uitdelen. De mannen dragen cowboyhoeden, staren in de verte en zetten de route uit. Maar naarmate de film vordert, wordt steeds duidelijker dat zowel mannen en vrouwen vastzitten in die rollen op een manier die potentieel fataal kan zijn. De ogenschijnlijk ultieme cowboy Meek blijkt een charlatan die de groep pioniers doet verdwalen. Naar de vrouw, die probeert de koers te veranderen, wordt niet geluisterd.

In al hun subtiliteit zijn de films van Kelly Reichardt radicaal. Ze bieden geen nieuw, vrouwelijk perspectief (zoals al snel wordt geschreven over een vrouwelijke regisseur), maar een verbreding van het spectrum aan perspectieven en dagen daarmee uit tot een verbreding van het denken over gender. En dat doet ze ook met Certain Women. Reichardt baseerde zich op drie korte verhalen van Maile Meloy die elkaar hier licht raken. Naast het echtpaar dat een nieuw huis wil bouwen, is er een verhaallijn over een advocaat (Laura Dern) met een licht ontvlambare cliënt en één over een op een paardenranch werkende vrouw (Lily Gladstone) die per toeval op een avondklas over rechten stuit en contact legt met lerares Beth (Kristen Stewart).

Deze vrouwen passen elk op hun eigen manier tegelijk wel en niet binnen de conventies van wat we als vrouwelijk beschouwen. Waarmee ze die conventies meteen ook onderuithalen. Ware het niet dat er constant weer die perceptie is die maakt dat de vrouwelijke advocaat minder snel geloofd wordt dan haar mannelijke collega en dat de eenzaamheid van de boer iets wanhopigs heeft. Dat het verhaal over de zandstenen het hart van de film vormt is echter tekenend. Het is niet moeilijk in die hoop stenen het patriarchaat te zien, in de houding van Albert het starre, maar ook vermoeide verzet van de witte man tegen de afbraak van deze mannenmaatschappij. Maar dat einde is, zo lijkt Certain Women tussen de regels door te zeggen, onvermijdelijk. Het is tijd om een nieuw huis te bouwen.

Certain Women wordt vanaf 6 juli beperkt uitgebracht als onderdeel van de Previously Unreleased-reeks, onder andere in de Filmhallen in Amsterdam.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken