Nu aan het lezen:

Brexit Countdown: Garth Marenghi’s Darkplace

Brexit Countdown: Garth Marenghi’s Darkplace

Het Verenigd Koninkrijk gaat ons verlaten. Wij vinden dat natuurlijk jammer en eren daarom in onze Brexit Countdown de cinema en televisie van Groot-Brittannië. In de supercapabele handen van mega-expert Ruud Vos kijken we naar het Dunning-Krugereffect in Garth Marenghi’s Darkplace heet.

Incompetentie: hoe meer je daar last van hebt, hoe meer geneigd je bent om jezelf te overschatten. Dat is een bondige samenvatting van wat psychologen het Dunning-Krugereffect noemen. Mensen die incompetent zijn, wat de laatste tijd nogal wordt gesuggereerd van de Britse premier Teresa May, zijn te incompetent om te beseffen dat ze incompetent zijn. Dat is een meta-denkniveau dat ze te boven gaat. Garth Marenghi’s Darkplace (2004) is een gelaagde horrorparodie waarin de incapabelheid en zelfoverschatting zelfs megalomane vormen aannemen. Voor fans van Britse comedy betekent dat een smulfestijn.

Zoals het voor een Brit lastig is uit te leggen hoe het er nu voorstaat met Brexit, is het ook een ingewikkelde aangelegenheid om te omschrijven hoe deze serie er precies uitziet. Matthew Holness speelt de fictieve Britse horrorauteur Garth Marenghi, een ultragoedkope versie van Stephen King. Hij claimt meer boeken te hebben geschreven dan hij heeft gelezen, en als je hem uit eigen werk hoort voordragen moet je jammerlijk vaststellen dat hij wel gelijk moet hebben.

In de jaren 80 schreef, regisseerde en speelde hij de hoofdrol in zijn eigen tv-serie, Darkplace. Denk aan Medisch Centrum West gemixt met Tales From the Crypt en dat allemaal zonder budget: dus kitscherig, lelijk en hilarisch slecht. Maar de vindingrijkheid zit ‘m erin dat de fictieve makers de boel ook nog becommentariëren. Darkplace is dus de show binnenin een show, waarvan we elke week een aflevering zien, vergezeld door mockumentarische interviews met Marenghi en twee medeacteurs: Dean Learner (Richard Ayoade), die trouwens ook Marenghi’s uitgever is, en Todd Rivers (Matt Berry). Het zijn arrogante mannen zonder zelfbewustzijn die verheerlijkend spreken over een geïdealiseerd verleden dat nooit echt heeft bestaan, om er zelf beter van af te komen.

In de introductie van Marenghi zelf horen we dat deze serie in de jaren 80 de buis niet heeft gehaald. De show zou té vooruitstrevend zijn, te gevaarlijk voor een overgevoelig kijkerspubliek. Maar nu de commerciële Britse zender Channel 4 omhoog zit, vanwege gebrek aan enige goede programmering, worden de oude registers alsnog opengetrokken. Met een overdreven zelfvertrouwen wordt de toon helemaal gezet. Want niets daarvan is terecht.

Het schrijfwerk is erbarmelijk, het acteren zo mogelijk nog erger. Vooral Learners gebrek aan timing en intensiteit is meesterlijk grappig. De effecten zien er spotgoedkoop uit, de geluidsopnames zitten vol ruis en onduidelijkheid, de sets en modellen zijn minder overtuigend dan Teresa May die haar plan door het Lagerhuis probeert te loodsen. En de montage is een en al — ha, Brexit-parallel! — slechte overgang. Garth Marenghi is eigenlijk een beetje de Ed Wood van het tijdperk van VHS en synthesizers, die bovendien helemaal vol van zichzelf is. Garth Marenghi’s Darkplace draait, precies zoals nieuwsberichten over de Brexit, geheel om incompetentie.

Zie alleen al de plot, die eigenlijk moeilijk verkoopbaar is. Darkplace is de naam van, jawel, het ziekenhuis in de serie. In de pilot zien we hoe de nieuwe dokter Liz Asher (Madeleine Wool (gespeeld door Alice Lowe)) op haar eerste dag visioenen krijgt van bloed en ingewanden, waarna de ster dr. Rick Dagless (Garth Marenghi) zijn beste vriend — vlak nadat die al is ontploft — moet vermoorden met een spade. Want redenen. En daardoor wordt een poort geopend naar de Hel. Daaruit komen allerlei gevaren die dokters Dagless, Asher en hun collega Lucien Sanchez (Todd Rivers) teisteren, alsmede hun geplaagde afdelingshoofd Thornton Reed (Dean Learner). Het doet op zijn minst vaag denken aan de plot van Lars von Triers bovennatuurlijke ziekenhuis-thriller voor televisie Riget, oftewel The Kingdom, uit 1994. Maar dan een stuk naïever en met een dikke lading extra camp.

Dagless is in wezen hoe Garth Marenghi zichzelf ziet: heroïsch, superslim en sterk, de vriendelijkheid zelve en de beste in zijn vakgebied. En de manier waarop andere personages op hem reageren is precies wat Marenghi wil dat anderen over hém zeggen. ‘Je krijgt te slecht betaald,’ ‘Je bent een genie,’ en misschien vooral: ‘Je hebt mijn leven gered!’ Elke keer voel je: dit gaat niet over Dagless, maar over Marenghi, en eigenlijk alleen maar in het brein van Marenghi.

Aan de comedyserie zoals wij die voorgeschoteld krijgen is dan weer enorm veel aandacht besteed. Alle expres gemaakte fouten zijn zo zorgvuldig georkestreerd dat ze echt aanvoelen als pulpachtig en ongeïnspireerd videovoer uit het neondecennium, maar dan net iets aangezet om het extra belachelijk te maken. Zo zie je net iets te duidelijk de handen in beeld van een studioknecht die een kat in beeld gooit. De draden waaraan ‘vliegende’ objecten bungelen zijn niet eens subtiel zichtbaar. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de bizarre nep-slow motion. Dit is gemaakt door een team dat soortgelijke niet-humoristisch bedoelde producties heeft verorberd in de jaren 80 en precies weet hoe ze eruit moeten zien. En het is geen wonder dat regisseur Ayoade later films is gaan maken. Submarine en The Double zijn beide op zijn minst erg stijlvol.

Van Garth Marenghi’s Darkplace verscheen vanwege de lage kijkcijfers uiteindelijk geen tweede seizoen. Pas toen de bestaande zes afleveringen op dvd werden uitgebracht, verwierf de comedyserie zijn verdiende cultstatus. De cast waaierde uit naar verschillende andere successen. Matthew Holness heeft vorig jaar de horrorfilm Possum geregisseerd. Ayoade zou vooral bekend worden van zijn rol als Moss in The IT Crowd en werkt na het regisseren van twee films op het moment vooral als presentator op Britse tv. De muzikale man met de grappigste stem van Engeland, Matt Berry, trad ook aan bij The IT Crowd. Hij maakte daarna vier seizoenen van zijn eigen sitcom, Toast of London, waarin hij een gefaald theateracteur speelt. Nu heeft hij een van de hoofdrollen in de erg geslaagde tv-versie van What We Do in the Shadows. En Alice Lowe schreef en acteerde in meerdere zwarte komedies, zoals Sightseers en Prevenge.

We blijven allemaal dromen van een tweede seizoen Darkplace, maar dat zal waarschijnlijk nooit komen. Laten we echter positief eindigen. Ik keek deze serie voor het eerst op aanraden van een vriendin. Zij vertelde hoe ze de leader van de serie vaak opzet op momenten waarop ze er even doorheen zit. Want er is niets wat je beter opfleurt dan dr. Rick Dagless die met een baby in zijn armen wegspringt van een ontploffende ambulance. Oftewel: als de Brexit-sores je even te veel wordt, kijk dan deze video:

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken