Nu aan het lezen:

Blow Out

Blow Out

 

“If your work truly has any kind of staying power, well, people will be talking about it in 20, 30 years.” (Brian de Palma)

Het is inmiddels 35 jaar na de release van Brian de Palma’s Blow Out en de film die ooit zo matig werd ontvangen en flopte aan de box office wordt inmiddels beschouwd als één van zijn beste films en überhaupt als een van de beste complotthrillers uit een tijdperk dat daar toch niet bepaald om verlegen zat. In de complotmaand van Cine mag deze film niet ontbreken.

 

“What is for the eye must not duplicate what is for the ear.”
(Robert Bresson)

Een van de bekendste en beste sequenties in Blow Out is die waarin geluidsman Jack (John Travolta) in een tijdschrift gepubliceerde foto’s van het ‘ongeluk’ waarbij een mogelijke presidentskandidaat omkwam aaneensmeedt tot bewegend beeld wat hij vervolgens synchroniseert met zijn geluidsopname. Een geluidsopname die hij per toeval maakte terwijl hij op zoek was naar windgeluiden voor een van de B-films waar hij aan meewerkt. De analogie naar het ontstaan van (geluids-)film is snel gemaakt. Fotografie werd bewegend beeld en het visuele medium kreeg een auditieve dimensie met de introductie van gesynchroniseerd geluid.

Blow Out.6

Toch lijken we cinema nog vaak primair als visueel medium te beschouwen en wordt geluid vaak op heel conventionele en eigenlijk duplicerende wijze gebruikt. We zien iemand praten die we ook horen praten; we zien een pistool afgaan en horen de knal. In zijn Notes on the cinematographer stelt Robert Bresson juist dat geluid en beeld er niet zijn om elkaar te ondersteunen, maar om elk afzonderlijk te werken. Een goed voorbeeld is het moment in Bressons Un condamné à mort s’est échappé waarin de gevangene in zijn cel wacht op zijn kans een bewaker te vermoorden. In het shot zien we het gespannen gezicht van de gevangene en horen we de voetstappen van de bewaker. Beeld en geluid vertellen ons dus iets afzonderlijks en enkel wat nodig is. We hoeven alleen te weten dat de bewaker eraan komt, dus het geluid van zijn voetstappen is genoeg. We hoeven alleen te weten dat de gevangene nerveus is, dus het beeld van zijn gezicht is genoeg.

Ook in die sequentie uit Blow Out is het niet zo dat het geluid het beeld simpelweg ondersteunt of vice versa. Beide elementen dragen hun eigen informatie in zich die samengebracht het volledige verhaal vertellen. Pas wanneer Jack geluid en beeld samen afspeelt, ‘ziet’ hij dat de band van de auto wordt lek geschoten. De flits die hij ziet stond uiteraard al op de foto’s, zoals de knal ook al op de geluidsband stond. Maar zonder geluid is die flits een flits en zonder beeld is die knal een knal. Alleen samengevoegd is het een schot.

 

“The ear goes more towards the within, the eye towards the outer.”
(Robert Bresson)

Een film als Blow Out, maar ook bijvoorbeeld Francis Ford Coppola’s The Conversation en Peter Stricklands Berberian Sound Studio, bewijst dat geluidsmannen en daarmee geluid een fantastisch onderwerp zijn voor film. Dat neemt niet weg dat Blow Out er fantastisch uitziet; de cinematografie van Vilmos Zsigmond met zijn kenmerkende bruintinten die hier worden afgewisseld met het rood, wit en blauw van de Amerikaanse stars and stripes in de aanloop naar Liberty Day. En natuurlijk het veelvuldig gebruik van de split-focus diopter, waarbij zowel iets op de voorgrond als iets op de achtergrond van het shot scherp gesteld is, terwijl de afstand tussen die twee juist wordt vervaagd. Gevolg is dat er een vervreemdend perspectief ontstaat waarin geen dieptewerking zit.

*spoiler alert*
Maar onze primaire toegang tot de binnenwereld van het hoofdpersonage is, evenals in The Conversation en Berberian Sound Studio, het geluid. Er zit iets onontkoombaars in geluid. Je ogen kun je sluiten, je oren niet. Dat gegeven wordt door De Palma gebruikt. Niet alleen omdat zijn hoofdpersonage hoort wat hij niet mocht horen, ook omdat hij hoort wat hij niet wil horen. Voornamelijk wanneer hij te laat komt om de eerder door hem uit de auto geredde Sally (Nancy Allen) een tweede maal te redden. Zij draagt een microfoontje en in zijn oor hoort hij machteloos haar doodskreten.

In de hartverscheurende eindscène zien we hem in de filmstudio, waar ze al sinds het begin van de film op zoek zijn naar een goede gil om te gebruiken voor een moordscène onder de douche. En nu is die er. Ondanks hun zo verschillende benaderingen doet het einde van Blow Out denken aan dat moment uit Bressons Un condamné wat ik eerder aanhaalde. Want het is voor mij niet de (weliswaar prachtige) muziek van Pino Donaggio of het verslagen gemompel van Jack dat de tranen doet opwellen, maar dat allerlaatste moment waarin we enkel de schreeuw van Sally horen en Jack zijn oren dicht zien drukken. Tevergeefs.

 

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken