Nu aan het lezen:

Ayka

Ayka

De nervositeit van Ayka verstikt. Het grauwe Moskou waar het gelijknamige hoofdpersonage probeert te overleven grijpt naar de keel. Het slaat murw met overmatig pessimisme zonder uitzicht op verbetering.

Regisseur Sergei Dvortsevoy werkt voor zijn tweede speelfilm wederom samen met Samal Yeslyamova, die debuteerde in zijn vorige film Tulpan. Hier speelt ze de anti-heldin uit de titel, een Kirgizische migrant wier werkvergunning al een jaar is verlopen. Net bevallen van een kind dat ze aan het lot overlaat door te gaan met werk zoeken. Ondertussen valt in een ijskoud Moskou een recordhoogte sneeuw. In de grote stad komt ze vanwege haar anonimiteit in aanraking met veel onvriendelijke mensen die een slaatje uit goedkope arbeidskracht willen slaan. Voordeel is wel dat ze ook moeilijker te vinden is voor de maffia, die ze nog moet afbetalen voor een woekerlening. Dvortsevoy en co-scenarist Gennadiy Ostrovskiy suggereren zo plausibele beweegredenen voor Ayka’s hardvochtige achterlaten van haar kind.

Yeslyamova zet dan ook geen slachtoffer neer, maar iemand die getroffen door de sociale misstanden elke vorm van fragiliteit de kop indrukt. Haar gezucht en gesteun ingegeven door postnatale verwondingen werkt indringend zonder te vervallen in theatraal gejammer. Het gezicht zo ijzig als de straten, intens op beeld gebracht door Dvortsevoy, die nimmer van haar zijde wijkt. Het cynisme straalt van het personage af en maakt Ayka een rauwe karakterstudie die niets of niemand ontziet met geagiteerd gluren.

Het Moskou van de film is zo groezelig als de smerige sneeuw die alles in een benauwende waas onderdompelt. Buiten of binnen maakt op temperatuur na weinig verschil. Kaalheid en vlakheid regeren. Elk gebouw is louter een plaats om te sjacheren voor allerhande baantjes die vooral uitbetalen in vernedering. Het enige wat telt zijn handelingen die in geld kunnen worden omgezet. Ayka strompelt van kille afwijzing door naar onbezonnen tirade van een huisbaas die bang is straks weer corrupte politie te moeten omkopen als de meute migranten niet voorzichtig doet.

Deze strubbelingen om te overleven enerveren door de intense nervositeit. Er is geen houden aan de voortdurende heibel van een onpersoonlijke metropool waar niemand elkaar werkelijk lijkt te mogen. Auto’s razen door en Ayka’s telefoon rinkelt te pas en te onpas, wat gecombineerd met alle druk van maffia en gezondheid de film van onbehaaglijke vrees voorziet. Dat een kind is achtergelaten komt welhaast op de achtergrond, omdat de waan van de dag alle energie tot zich neemt. De reductie van mensen tot arbeidskracht en daarmee gepaard gaande vervreemding is hier unheimisch verweven met Ayka’s kommer.

Er is dus weinig om naar uit te kijken in deze wereld van rotzakken. Dat hier mensen worden uitgebuit krijgt nog eens extra cachet met curieuze symboliek rondom borstvoeding, waarbij Ayka’s moedermelk cru in bakjes plenst. De film lijkt in dat opzicht op Capharnaüm, maar Dvortsevoy verlaagt zich ondanks het drammerige pessimisme niet tot de emotionele chantage van die miskleun. Daarvoor dringt Yeslyamova te ijzingwekkend door. De spaarzame momenten van zachtaardigheid door een Kirgizische schoonmaakster en Ayka zelf op het moment suprême tasten diep in het duister voor een klein lichtpuntje. De vraag is wel of dat de eentonige guurheid voldoende te lijf gaat.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken